Wolontariat to – według definicji – dobrowolne, świadome i nieodpłatne działanie na rzecz danej grupy osób, zwierząt lub ogółu społeczeństwa. Angażując się w wolontariat dzielimy się nie tylko swoim czasem, lecz również umiejętnościami. Aktywność społeczna wiąże się z różnymi wyzwaniami. Kiedy rozmawiam z innymi na temat wolontariatu, często słyszę, że wolontariat to poświęcenie, wyrzeczenie się własnych potrzeb, rezygnacja z odpoczynku. Czy tak jest naprawdę? W niniejszym artykule przedstawiam korzyści, jakie można odnieść dołączając do sieci społeczników.
Pierwszym krokiem na drodze do rozpoczęcia wolontariatu jest podjęcie decyzji o tym. Drugim – wybór organizacji pozarządowej i grupy, na rzecz której chcemy działać. Wybierając docelową grupę adresatów działań wolontariackich kierujemy się zainteresowaniami, czyli tym, co lubimy robić na co dzień. Czasem po prostu chcemy spróbować jakiejś nowej aktywności, sprawdzić się w działaniu, w którym dotąd nie mieliśmy okazji się realizować. Decydujemy się na zaangażowanie w inicjatywy wolontariackie mając świadomość swoich mocnych i słabszych stron, umiejętności, predyspozycji i kompetencji, a niekiedy odkrywamy je właśnie dzięki włączeniu się w działania czy projekty społeczne.
Wolontariat uczy samodyscypliny, planowania czasu i zadań, odpowiedzialności, systematyczności, zaangażowania, sumienności, wrażliwości. Długo można by wyliczać korzyści płynące z angażowania się w wolontariat. Realizacja wybranych zadań wzmacnia również poczucie decyzyjności i sprawczości. Podjęcie się wolontariatu jest okazją do zdobycia pierwszego doświadczenia zawodowego, co okazuje się przydatne na etapie poszukiwania pracy. Rekruterzy zwracają uwagę na doświadczenie i uzyskane w ten sposób kompetencje.
Nabyte lub rozwinięte w wolontariacie umiejętności mogą otworzyć drogę do awansu. O awansie słyszymy najczęściej w kontekście pracy zarobkowej. Tymczasem jest on możliwy, a nawet coraz częściej stosowany, w działalności wolontaryjnej. Awans w wolontariacie oznacza przejmowanie większej odpowiedzialności za rozwój organizacji. To już nie tylko wspieranie konkretnych inicjatyw społecznych, lecz także udział w procesach rekrutacji nowych wolontariuszy, zarządzanie zespołem, delegowanie zadań, monitorowanie, motywowanie i wspieranie ich na etapie realizowanych projektów oraz po ich zakończeniu.
Warto mieć świadomość, że awans w wolontariacie nie dzieje się po kilku tygodniach czy nawet miesiącach od jego rozpoczęcia. Aby mógł nastąpić, niezbędne jest wykazanie się systematycznością, zaangażowaniem, sumiennością i odpowiedzialnością za podejmowane działania, a także gotowością do podnoszenia umiejętności oraz kompetencji związanych z wolontariatem. Awansować można z poziomu wolontariusza jak i na przykład specjalisty do spraw rekrutacji, zarządzania IT czy koordynatora akcji. Każda organizacja pozarządowa ma indywidualne zasady dotyczące motywowania, nagradzania i awansowania wolontariuszy.
W uzyskaniu awansu bez wątpienia pomaga długoterminowe działanie, wykazywanie inicjatywy, przedstawianie propozycji rozwiązań konkretnych problemów, a także gotowość do rozwijania kompetencji miękkich. Najbardziej powszechny jest awans z poziomu wolontariusza do roli koordynatora wolontariatu. Koordynator wolontariatu, nazywany liderem zespołu, to osoba, która odpowiada przede wszystkim za organizację i przebieg działań wolontariuszy, przydziela im konkretne zadania adekwatnie do ich kompetencji, potrzeb i możliwości, ale także planuje zapotrzebowanie na nowych wolontariuszy, przeprowadza ich rekrutację, a następnie wdraża ich do zadań, wspierając, motywując i dokonując ewaluacji efektów ich pracy. Jak widać więc, zadania koordynatora są o wiele szersze aniżeli wolontariusza. To rola pozwalająca nabyć i doskonalić umiejętności liderskie. Bez koordynatora żaden wolontariat nie będzie działał jak powinien. Koordynatorzy wolontariatu po nabyciu doświadczenia w tym zakresie decydują się niejednokrotnie na założenie własnej organizacji pozarządowej, co potwierdza możliwość nabycia nowej wiedzy i rozwoju umiejętności.
Wolontariat może być impulsem do ścieżki zmiany kariery, rozwoju talentów, poszerzania sieci kontaktów. Awans wolontariacki do roli o zwiększonym poziomie odpowiedzialności pozwala rozwinąć kompetencje przydatne w pracy. Mówimy wówczas o wolontariacie kompetencyjnym. To nie tylko rozwój kompetencji, lecz również dzielenie się wiedzą ekspercką.
Autorka tekstu: Karolina Anna Kasprzak
Sfinansowano przez Narodowy Instytut Wolności – Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego ze środków „Korpusu Solidarności – Programu Wspierania i Rozwoju Wolontariatu Systematycznego na lata 2018-2030″.